یاشیل باغبان سهند

فرآورده های کشاورزی اعم از محصولات زراعی و دامی که اصطلاحاً به آنها محصولات کشاورزی اطلاق می شود، در بدو امر به خاطر تأمین اساسی ترین کالاهای مورد نیاز بشر یعنی مواد غذائی حائز اهمیت است. در کنار این امر همانگونه که تجربه برخی کشورها مثل استرالیا و کانادا نشان می دهد بخش کشاورزی را می توان به عنوان نقطه شروع توسعه اقتصادی در نظر گرفت.شرکت یاشیل باغبان سهند با ایجاد وبسایت شرکت تلاش میکند اخبار - یافته ها - فرص ها و تازه های بخش کشاورزی را به صورت مجله کشاورزی در اختیار زارعان - مهندسین و فعالین بخش کشاورزی قرار دهد.

یاشیل باغبان سهند

آمار سایت
کل اعضاء: 9
کاربران آنلاین: 16
کل مطالب: 412
کل بازدید ها: 1917399
ورود به سیستم
:  
:  


ثبت نام کاربر جدید
رمز خود را فراموش کرده اید؟

اسامی علمی سبزی و نکات مهم


بازدید صفحه: 7245
نوشته شده توسط: سیروس تاپدوقی
آخرین تغییر: دوشنبه 10 آذر 1393 - 11:01 ب.ظ
زمان/تاریخ انتشار: دوشنبه 10 آذر 1393 - 10:40 ب.ظ

اسامی علمی سبزی ها و نکات مهم انها


خربزه و طالبی :  Cucumis melo L و از تیره کوکوربیتاسه می باشند – گل های نر بیشتر از ماده و به صورت خوشه می باشد. در زمان برداشت طالبی بر خلاف خربزه پیچک از میوه جدا می شود و روی بوته باقی می ماند.

برداشت خربزه 

زماني است كه ميوه به حداكثر رسيدگي واندازه برسد و ميزان شيريني و قندآن بيشتر باشد مشخصات يك ميوه رسيده به صورت زير مي باشد
1- شكافهاي باريك درناحيه دم ميوه ايجادمي شود 
2- شبكه هاي روي پوست ميوه برجسته مي شوند
3- نوك ميوه نرم مي شود
  
1-  C.m.var.cantalupensis : نوعی طالبی است 
2-  C.m.var.indorus: خربزه های ایران جزو این واریته هستند 
3-  C.m.var.flexuossus : خیار چنبر می باشد 
4-  C.m.var.dudaim: همان دستنبو می باشد 
 خربزه و طالبي    Cucumic melo   melon and muskmelon : 
Cucumic melo var reticulatum خربزه – طالبي 
Cucumic melo var indorus  خربزه 
Cucumic melo var  contalopsis  طالبي 
Cucumic melo var dudaim  دستنبو 
Cucumic melo var pexousus خيار چنبر

  -------------------------------------------------------------------------------------------------
هندوانه :  Citrullus vulgarisو از تیره کو کور بیتاسه می باشد 
itrullus vulgaris C    نام قديمي 
Citrullus lanatus  نام جديد 
هندوانه هاي معمولي از يك هندوانه وحشي به نام ابوجهل ياحنضل Citrullus Colocynthus  هندوانه ابوجهل داراي ميوه هاي به اندازه پرتقال با پوست زرد , گوشت قرمز , تلخ و سمي مي باشد وخاصيت داروئي فراواني دارد . درايران درحدود 75% سطح زير كشت به رقم چارستون گري اختصاص دارد اين رقم ميان رس بوده وداراي پوست سبز روشن , گوشت قرمز , دراز و كشيده مي باشد و  به پوسيدگي گلگاه حساس است درايران به هندوانه مهندسي نيز معروف مي باشد.  به هندوانه هايي كه داراي خطوط سبز تيره هستند فرفاكس مي گويند اندازه دراز وكشيده دارند. به هندوانه هاي گرد با خطوط سبز تيره ديكسي كوئين مي گويند. به هندوانه هاي گرد بدون خطوط تيره ورنگ سبز روشن شوگر بي بي گويند.

 
        براي تشخيص رسيدن ميوه هندوانه از علائم زير استفاده مي كنند :


1- تغيير رنگ قسمتي ازميوه كه درتماس با سطح زمين مي باشد اين قسمت درميوه هاي نارس به صورت سفيد ودرميوه هاي رسيده سفيد متمايل به زرد مي باشد.


2- ضربه زدن باانگشت روي هندوانه چنانچه درزمان ضربه زدن صداي خفه شنيده مي شود نشانه رسيدن ميوه مي باشد واگرصدا زنگ دار باشد ميوه نارس است.


3- خشك شدن پيچك كناردم ميوه كه اين مشخصه مهم ترين علائم جهت شناسائي رسيدن ميوه درمزرعه مي باشد
  
4- فشردن ميوه بين دودست اگر موقع فشردن صداي فشردگي گوشت شنيده شود نشانه رسيدن ميوه مي باشد
--------------------------------------------------------------------------------------- -----------
خیار :  Cucumis sativus و از تیره کو کوربیتاسه می باشد – خاصیت خنک کنندگی دارد و کوکوربیتاسیون در اثر فعالیت انزیم Elatrase به وجود می اید – ارقام گلخانه ای فقط گل ماده وجود دارد و میوه به صورت پارتنوکارپ به وجود می اید. درخیار ماده ای به نام انسولین وجوددارد که برای بیماریهای قندی مفید می باشد ضمنا پوست خیار دارای ماده ای بنام ساپونین بوده که باعث لطافت وشادابی پوست می شود خیارهای امروزی از یک نوع خیار وحشی به نام cucumis hardwiki  نشا گرفته است که دارای میوه های ریز و تلخ می باشد .

به طور کلی گیاهان تیره کدوئیان را ازنظر جنسیت گل به گروه های زیر تقسیم بندی می کنند
1-   Monoecious  یک پایه 
2-   Androecipus گیاهانی که فقط تولید گل نر می کنند
3-  Ggnecious گیاهانی که تولید گل ماده می کنند
4-  Andromonoeciou  تولید گل کامل نر مثل خربزه 
5-  Ggnecious تولید گل کامل وماده مثل هندوانه 
اغلب ارقامی خیاری که فضای آزاد کشت می شود از نوع تک پایه هستند . طول روز بلند ، دمای بالا شدت نور زیاد باعث تولید گل نر می شود - هورمون جیبرلین ، نیترات نقره و تیوسولفات نقره باعث تحریک گل نر می شود و هورمون اتیلن و هرس شاخه های فرعی درجه 1 باعث تحریک گل ماده می شود . خيار را می توان بر روي يك نوع كدو به نام كدوي برگ انجيري با نام علمي cocorbita ficifolia  پيوند زد
----------------------------------------------------------------------------------------------- ----
کدو ها : Cucurbitaceae و از تیره کو کوربیتاسه می باشد – دمای بالا و روزهای بلند موجب افزایش تعداد گل نر در کدو ها میشود. كدو مسمايي برعكس بقيه كدوئيان معمولاً بصورت بو ته اي رشد مي كنند ولي بقيه كدوئيان بصورت خزنده رشد مي نمايند - كدوها نسبت به بقيه كدوئيان دماي پائين رابهتر عمل مي كنند بطور كلي كدوئيان گياهان  روز خنثي مي باشند .سطح زيركشت سبزيها 800-700هزار هكتار مي باشد كه درحدود نصف آن يعني 400هزارهكتار آن به كشت كدوئيان اختصاص دارد.
  
                                                انواع گونه های کدو


1- کدو مسمایی (خورشی) :  C.pepo از گروه Sammer  squash می باشد – رنگ میوه سبز و در مرحله نارس برداشت می شود.


2- کدو تنبل : C.maxima از گروهpumpkin  می باشد – در حالت رسیده برداشت می شود و میوه سفید- زرد یا خاکستری می باشد.


3- کدو حلوایی :   C.moschataاز گروه Winter  squash  می باشد -  میوه 
     سفید یا زرد و در حالت رسیده برداشت می شود.


4- کدو برگ انجیری : C.ficifolia


5- کدو زینتی : C.mixta


( كدوها )


كدوها شامل كدو تابستاني , كدو تنبل و كدو حلوايي مي باشد
كدوتابستانيCucurbita pepo     summer squash برداشت درتابستان 
كدوحلوايي : C. moschata    winter  squash  برداشت درزمستان 
كدوتنبل  :  C.maxima    Pumpkin وزن گاهی تا 400 کیلو هم می رسد.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
   کلم ها 

کلم ها : Brassica Oleraceae و از تیره شب بو (Cruciferae) یا براسیکاسه می باشد اکثرا دو ساله به غیر از کلم گل معمولی وکلم گل سبز( بروکلی ) که یکساله می باشند . گونه وحشی کلم (Brasica  oleracea  var ) نام داشته وبه صورت خودرو بوده است.کلم ها  دگرگشن می باشند – کشت و کار کلم ها به صورت نشایی می باشد و در اب و هوای مرطوب و خنک کشت می شوند.

  قسمت های خوراکی کلم ها: برگ (کلم پیچ.کلم جینی) - ساقه متورم (کلم قمری)-گل همراه با دمگل ( کلم گل معمولی و کلم گل سبز) – جوانه جانبی (کلم تکمه ایکلم پیج : B.O.var.Capitata . در کلم پیج هر چه رشد گیاه سریعتر باشد کیفیت محصول بالاتر خواهد بود – و دارای اثرات اللوپاتیکی می باشد – دمای بالا در اوایل بهار و سرمای دیررس بهار موجب ظهور ساقه گل دهنده به صورت بی موقع ( Bolting ) می شود – و حداکتر نیاز ابی و غذایی در زمان تشکیل هد می باشد – کمبود بور ( B ) موجب تو خالی شدن مغز کلم پیچ ( Hollow heart ) می شود و مهمترین شاخص برداشت اندازه هدها میباشد

انواع تیپ کلم پیچ : كلم پيچ سفيد Alba.B.O.var.C : که مهمترین سبزی این گروه میباشد - كلم پيچ قرمز Rabra B.O.var.C. - كلم پيچ ميلان  Sabunta.B.O.var.C : دارای برگ های ناصاف با رنگ سبز متمایل ابی است - برگها دركلم پيچ سفيد ضخيم بوده ولي در كلم پيچ قرمز و ميلان نازك مي باشند به همين خاطر هد يا سر دركلم پيچ قرمز ياميلان كوچكتر از كلم پيچ سفيد است. دركلم ها ماده اي بنام استيل كولين وجود دارد كه اين ماده براي افرادي كه ناراحتي هاي روده اي ومعده دارند مفيد مي باشد طعم تلخ كلم ها مربوط به گلوكزنيات مي باشد. - كلم هايي كه داراي برگ هاي خشن وزبر مي باشد اصطلاحاً به اين نوع كلم ها , كلم ساووي ( savey ) می گویند.

 

انواع کلم

 

كلم گل معمولی : Brasica  oleracea  var botrytis 


كلم بروكلي ( یا کلم گل سبز ) : Brasica  oleracea  var italica 


كلم قمري : Brasica  oleracea  var gongylodes 


كلم تكمه اي یا فندقی (یا بروکسل ):  Brasica  oleracea  var gemmifera

 
كلم چيني : Brassica chinensis 

 

کلم سبز :  Brasica  oleracea var acephala 


1- كلم پيچ : Brasica  oleracea  var capitata : خاک اسیدی در کشت کلم پیچ باعث بیماری خاکزی به نام ریشه چماقی یا فتق ریشه ( Club root) می شود  که عامل ان قارچ می باشد  راه حل نگهداری  PH  کمی قلیایی » کمبود کلسیم و هوای بیش از حد گرم و رطوبت پایین باعث عارضه فیزیولوژیکی Tip burn ( سوختگی حاشیه برگ ها) » و کمبود بور باعث عارضه Hollow hert ( خالی شدن مغز ) در کلم پیچ می شود.

   

2- کلم گل معمولی : B.O.var.Botrytis یکساله می باشد . و به بخش خوراکی  ) Curdکرد ) می گویند – به گرما فوق العاده حساس می باشد – عوارض فیزیولوژیکی : دم شلاقی ( Whiptail ) در اثر کمبود مولیبدن بوجود می اید این عارضه بیشتر در خاک های اسیدی رایج می باشد » عارضه قهوه ای شدن(   ( Browningدر اثر کمبود بور در زمین های قلیایی می باشد » عارضه Ricey Ricing که علت ان ازت و دمای زیاد بوده که موجب رشد سریع می شوند می باشد » عارضه تکمه ای شدن ( Buttoning ) علت این عارضه کاشت دیر هنگام نشاها , ازت کم خاک و به طور کلی هر عاملی که موجب ایجاد وقفه در رشد رویشی در کلم گل شود می باشد » عارضه کور شدن ( Blindness ) در این عارضه طبق گل ( کورد ) بوجود نمی اید ، علت حمله افات و حشرات ضعیف بودن خاک ، و اختلالات  ژنتیکی می باشد.


3- کلم گل سبز (بروکلی) : B.O.italica مغذی ترین عضو خانواده کلم هاست . کلم گل سبز گرما را بهتر از کلم گل معمولی و کلم تکمه ای تحمل می کند – کلم گل معمولی فقط یک بار برداشت می شود ولی کلم گل سبز ممکن است چندین بار برداشت شود » عوارض فیزیولوژیکی : دم شلاقی ( Whiptail ) در اثر کمبود مولیبدن بوجود می اید این عارضه بیشتر در خاک های اسیدی رایج می باشد » عارضه قهوه ای شدن(   ( Browningدر اثر کمبود بور در زمین های قلیایی می باشد » عارضه Button heads در این عارضه , شاخه انتهایی از رشد باز می ماند , علت ان درجه حرارت بالا , یا کافی نبودن ازت می باشد » عارضه Hollow stem دراثرمصرف زیاد ازت می باشد.


4- کلم چینی : B.O.var.chinensisدو نوع کلم چینی وجود دارد : 1- برگی : تولید هد نمی کند ونام علمی ان  B.O.var.chinensisمی باشد – B.O.var.pekinesis : 2  تولید هد می کند و شبیه کاهو است.

 
5- کلم قمری : B.O.var.gongylodesیاcaulorpa    B.O.var و از همه کلم ها به گرما مقاومتر و کوتاهترین دوره رشد را دارد – کمبود نور موجب کشیده شدن غده می شود. عارضه blindness  يعني كوري وازبين رفتن جوانه انتهائي مي شود كه دراثر دماي پائين ايجاد مي شود.


6- گلم تکمه ای یا فندقی (بروکسل) : B.O.var.gemmifera در بین کلم ها بیشتری مقاومت را به دمای پایین دارد . به بخش خوراکی ان Sprout  می گویند. این نوع کلم نسبت به سایر کلم ها به فصل رشد طولانی تری نیاز دارد ( 80 تا 100 روز ) .
--------------------------------------------------------------------------------------- ------------
اسفناج :  Spinacia Oleraceaeو از تیره کنوپودیاسه می باشد – دگرگشن و روز بلند و دوپایه و دارای ترکیبی به نام فولاسید (Folacid) می باشد که در درمان کم خونی مفید می باشد ازت بالا نور و دمای کم موجب تجمع نیترات بویژه در دمبرگ هایش می شود – اسفناج گونه inermis دارای بذر صاف و گونه spinosa دارای بذر خاردار می باشد

ارقام تجاری بیشتر بذر صاف می باشند – اسفناج تترامورفیک می باشد :1- نرخالص ( Extreme male) : دارای بوته های کوچک بوده – کمترین برگ را داشته و زود به گل می رود بنابراین اهمیت کمی دارند.

2- نر رویشی ( Vegetative male  ) : فقط گل نر دارد و در کل از اهمیت کمتری برخوردار هستند

3- یک پایه ( Monoecious ) : هم گل ماده وهم  گل نر دارد و به کندی به گل می رود  و هم برگ هایشان و هم بذرشان قابل استفاده است.

4- ماده (Female  ) : فقط گل ماده دارند و نسبت  به بقیه دیرتر گل می دهد و دارای شاخ و برگ بیشتری هستند و اهمیت بیشتری دارند.

ارقام ماده خالص بیشترین اهمیت و ارقام نر خالص کمترین اهمیت را دارند . ارقام ماده میزان قند و کلروفیل و کاروتن بیشتری دارند . گرده افشانی اسفناج توسط توسط باد انجام می گیرد
اسفناج زلاند جدید : Tetragonia tetragonioides یاexpansa  Tetragonia و از تیره Aizoaceae می باشد , جزو سبزی های فصل گرم می باشد , قسمت قابل مصرف برگ و ساقه می باشد , اسفناج زلاند جدید از گیاهان CAM می باشد

----------------------------------------------------------------------------------------------------
باقلا سبز :  Vicia fabaو از تیره Fabaceae یا Leguminosae می با شد . سبزی فصل خنک می باشد – Hypgynous می باشد ( از لحاظ جوانه زنی
--------------------------------------------------------------------------------------------------- 
لوبیا سبز :  Phaseolus volgarisو از تیره Fabaceae یا Leguminosae می باشد . سبزی فصل گرم می باشد .

و دارای انواع : 1- پاکوتاه ( ph.v.var.nanus ) – 2- پا بلند ( ph.v.var.communsis ) – 3- گل اتشین ( ph.v.var.coccineus ) می باشد – Epigious است( از لحاظ جوانه زنی ). 
---------------------------------------------------------------------------------------------------- 
نخود فرنگی : Pisum sativum و از تیره Fabaceae یا Leguminosae می با شد . میوه از نوع نیام (Pod) می باشد .

واریته های نخود فرنگی1- دانه صا ف ( p.s.var.vulgare) : دانه ها گرد واز بقیه واریته ها نسبت به سرما مقاومتر می باشد و دارای مقدار زیادی نشاسته می با شد.

2- دانه چروکیده ( p.s.var.medulare ) : دانه تبدیل به دکسترین شده به همین دلیل دانه چرو کیده شده است .

3- دانه شیرین ( p.s.var.saccharatum ) : دانه و غلاف هر دو قابل استفاده است.

---------------------------------------------------------------------------------------------------
کرفس : Apium graveolens و از تیره Umbelliferae  می با شد . نور شدید باعث افزایش میزان Apiol ( اپیول ) در کرفس می شود دو ساله خودگشن وبی تفاوت به طول روز می باشد .

انواع کرفس : 1- کرفس دمبرگی یا معمولی ( A.g.var.dulce ) : دمبرگ طویل و بلند ان مصرف خوراکی دارد 

2- کرفس قمری یا ریشه ای ( A.g.var.rapaceum ) : بخش قابل مصرف ریشه و بخشی از ساقه است

3- کرفس برگی ( A.g.var.secalinum ) : برگ های ان مصرف خوراکی دارد .

نکته: حساسیت کرفس دمبرگی به سرما و یخ بندان بیشتر از کرفس قمری و برگی است ولی نیاز ابی نوع کرفس دمبرگی بیشتر از کرفس قمری وبرگی می باشد —  کرفس دمبرگی زرد : به طور طبیعی سفید بوده و نیاز به سفید کردن ندارد و زودرس تر- اندازه ان کوچکتر- دوره رشد کوتاه تر و دمبرگ نازک تر می باشد – کرفس دمبرگی سبز : نیاز به سفید کردن دارد و به انبارمانی مقاوم وتقاضای بیشتری دارد. بذر کرفس فوق العاده ریز می باشد و برای جوانه زنی نیاز به نور دارد. کمبود بور در کرفس سبب ترک خوردگی ساقه ( Cracked stem  ) می شود » و سیاه شدن مغز کرفس (Black heart) که در اثر تنش های رطوبتی و کمبود کلسیم می باشد 
---------------------------------------------------------------------------------------------------
اندیو( کاسنی فری یا اسکارول ) : Cichorim endivia  واز تیره کومپوزیته یا استراسته و میوه ان فندقه یا اکن ودگربارور است و عامل گرده افشانی ان حشرات می باشد . و غالبا نشایی می باشد و قسمت قابل استفاده ان برگ می باشد - . طول روز بلند وشدت نور بالا موجب گلدهی بی موقع ( Bolting ) می شود
--------------------------------------------------------------------------------------------------
شاهی یا ترتیزک : Lepidium sativium واز تیره کروسیفرا می باشد , نوع وحشی ان sativium var silvestre می باشد, یک نوع تره تیزک وحشی وجود دارد که به اسامی مختلفی مانند؛ تره تیزک ابی , بولاخ اوتی , کوله شگ و غیره مشهور است واسم علمی ان ( Nasturtium officinal ) است در کنار رود خانه رشد می کند ( غرب ایران –ایلام ) . در بین سبزی ها سریعترین جوانه زنی را دارد (1 تا 2 روز) . و یک ساله می باشد به ان هم گیاه محک هم می گویند. ازدیاد بذر می باشد وروز بلند می باشد - ازدیاد بذر 
--------------------------------------------------------------------------------------- -------------
جعفری : Petroselinum crispum و از تیره امبلیفرا می باشد . جعفری حاوی اپیول ( Apiol ) و مریستیسین (  Meristicin) می باشد که این مواد در تشخیص بذر جعفری به ما کمک می کند.


انواع جعفری : 1- برگ صاف ( p.c.var.vulgar ) : در ایران بیشتر این نوع کشت می شود.

2- برگ فری ( p.c.var.hortens ) : از برگ ان استفاده می شود .

3- ریشه ای ( p.c.var.tuberosum ) : هم برگ وهم ریشه ان قابل استفاده است .ازدیاد بوسیله بذر -

---------------------------------------------------------------------------------------------------
شوید : Anethum graveolens و از تیره امبلیفرا می باشد. غیر نشایی  یک ساله روز بلند و قسمت قابل مصرف ان برگ و ساقه می باشد - ازدیاد بذر 
--------------------------------------------------------------------------------------- ----------
گشنیز : Coriandrum sativum و از امبلیفرا میباشد . یک ساله و بذر ان حاوی ترکیبی به نام   Coriandrol  هستند و هم در تاریکی و هم  در روشنایی بذر ان جوانه میزند. به PH اسیدی حساس می باشد - ازدیاد بذر 
-------------------------------------------------------------------------------------------------
ریحان : Ocimum basilicum و از تیره لابیاته می باشد – یکساله می باشد - ازدیاد بذر 
--------------------------------------------------------------------------------------------------
مرزه : Saturia hortensis واز تیره لابیاته می باشد . یکساله می باشد و توسط بذر ازدیاد می شود. گونه S.montana چند ساله می باشد و توسط  قلمه یا تقسیم بوته ازدیاد می شود
------------------------------------------------------------------------------------------------
ترخون : Artemisia dracunculus واز تیره کومپوزیته میباشد . چند ساله می باشد  و مقاوم به سرماست ( تا 10- الی12- ) گل اذین خوشه داشته که در ان گل های کناری ماده و گل های وسطی دو جنسی و غیر بارور هستند ازدیاد ان توسط قلمه ساقه و ریشه و نیز تقسیم بوته می باشد. ترخون المانی یا فرانسوی عقیم بوده و بذر تولید نمی کند ولی ترخون روسی بذر تولید می کند
---------------------------------------------------------------------------------------------------
نعناع : Mentha sativa و از تیره لابیاته می باشد چند ساله. ازدیاد 
تقسیم بوته می باشد همچنین نعناع را با بذر هم می توان تکثیر کرد ولی بذرهای ان هتروزیگوت بوده و جوانه زنی انها ضعیف است 
  
                                                   گونه های نعناع


M.aquatica -1 ( نعناع ابی
M.arvensis -2 ( نعناع صحرایی
M.piperita -3 ( نعناع فلفلی
M.sylvestris -4 ( نعناع وحشی
M.pulegium -5 ( پونه
--------------------------------------------------------------------------------------- ----------
ریواس : Rheum rhaponticum و از تیره پولیگوناسه میباشد. چند ساله می باشد - درريواس ازدمبرگ گوشتي به خاطر شادابي وطراوت آن استفاده مي كنند ريواس توليد برگهاي رزت مي كند برگها پهن وبزرگ بوده وبه رنگهاي سبز وقرمز وجوددارد وهمچنين دمبرگها كه بخش خوراكي آن راتشكيل مي دهد ممكن است رنگ سفيد مايل به سبز ياسبز وقرمز وجودداشته باشد برگ ر يواس به خاطر سمي بودن نبايستي مصرف شود چندساله هایی مثل مارچوبه و ریواس مقاوم به سرما هستند برگ های ریواس به علت داشتن انتراکینون و اسید اکسالیک سمی هستند . ازدیاد ان توسط بذر تقسیم بوته و تقسیم ریزوم می باشد . البته از بذر به دلیل هتروزیگوت بودن کمتر در تکثیر استفاده می شود
---------------------------------------------------------------------------------------------------
چغندر لبویی : Beta vulgaris var.conditiva و از تیره کنوپودیاسه می باشد و دارای گل های دو جنسه بوده پروتاندروس نر عقیم و گرده افشانی در ان توسط حشرات انجام می گیرد وعلت طعم تلخ ان مربوط به ساپونین و اسید اگزالیک است. ازدیاد توسط بذر 
--------------------------------------------------------------------------------------- ---------
هویج : Daucus carrota و از تیره امبلیفرا می باشد ریشه هویج از دو بخش کورتکس و Core تشکیل شده است – دمای پایین موجب تولید غده های کم رنگ و دای بالا موجب تولید غده های پر رنگ می شود – رطوبت پایین کشیده شدن غده ها و رطوبت بالا موجب تولید غده های کوتاه می گردد – هر چه اندازه ریشه بزرگتر باشد احتمال بولتینگ بیشتر خواهد بود قرار گرفتن در معرض اتیلن موجب بوجود امدن ترکیبات تلخ مزه ایزوکومارین در هویج می شود . ازدیاد توسط بذر 
--------------------------------------------------------------------------------------- ---------
تربچه :  Raphanus sativus و از تیره کروسیفرا یا براسیکاسه می باشد . هویج ایرانی که به زردک معروف است دارای نام علمی pastinaca sativa  می باشد. ازدیاد توسط بذر 
--------------------------------------------------------------------------------------- -----------
شلغم : Brassica rapa و از تیره براسیکاسه می باشد . دگرگشن و دو ساله می باشد و دارای ارقام گوشت زرد و گوشت سفید می باشد . ازدیاد توسط بذر 
--------------------------------------------------------------------------------------- ----------
شیکوره ( اندیو فرانسوی یا وایتلف ) : Cichorium intybus و از تیره کومپوزیته یا استراسته می باشد . دو ساله و دگرگشن وریشه ها در تاریکی به وجود می ایند (  chicon ).

درشيكوره برگهاي سفيدشده مصرف خوراكي دارد گياهي است دو ساله مثل چغندرقند در اوايل بهار كشت مي شود و توليد غده مي كند اين غده ها در پائيز برداشت مي شود سپس يك چاله اي ايجاد مي كند و غده ها را در انتهاي چاله با فاصله 5 cm از هم قرار مي دهند بعد روي غده را با خاك اره يا كلش و ساير موادي كه سبك بوده و ايجاد تاريكي مي كنند مي پوشانند در شرايط تاريكي جوانه هاي روي طوقه غده توليد برگ مي كنند و اين برگ ها همانند كاهو بصورت فشرده روي همديگر قرار دارد و به خاطر تاريكي و عدم وجود نور برگها سفيد مي باشند اين گياه معمولاً يك گياه لوكس بوده و كمتر در ايران كشت داده مي شود » شیکوره سالادی  Cichorium intybus.var.foliosumارقامی هستند که بعد از تیمار سرمایی برای تولید Chicon ( یک روزت فشرده از برگ ها ) پیش رس می شوند » شیکوره قمری Cichorium intybus.var.sativum برگ های چین خورده و نرم دارند که رگ برگ ها قرمز یا سفید هستند شیکوره دارای ماده ای به نام  Intiban است که فشار خون را تنظیم وبرای سنگ کلیه مناسب است  . ازدیاد توسط بذر 
--------------------------------------------------------------------------------------- ------------
سیب زمینی شیرین : Ipomoea batata و از تیره کونولاسه میباشد . روز کوتاه و از سبزی های فصل گرم می باشد
----------------------------------------------------------------------------------------------------
سیب زمینی ترشی : Helianthus tuberrosus و از تیره کومپوزیته یا استراسته می باشد . دارای مواد ذخیره ای از نوع اینولین می باشد. کاشت داشت و برداشت و نیز نیازهای ان مشابه سیب زمینی است
--------------------------------------------------------------------------------------- ------------
تره فرنگی : Allium prrum و از تیره لیلیاسه یا الیاسه (Alliaceae  ) می باشد. ازدیاد توسط بذر مستقیم یا نشا کاری می باشد – تره ایرانی Allium sp چند ساله 
--------------------------------------------------------------------------------------------------
سیر : Allium Sativum و از تیره لیلیاسه یا الیاسه (Alliaceae  ) می باشد. ازدیاد از طریق رویشی ( سیرچه ) می باشد 
--------------------------------------------------------------------------------------- ------------
موسیر : Allium ascalonicum و از تیره لیلیاسه یا الیاسه (Alliaceae  ) می باشد. ازدیاد از طریق پیازچه های کوچک ( Bulblet ) که در کنار پیاز مادری تولید می شوند می باشد
--------------------------------------------------------------------------------------- -----------
پیاز : Allum cepa و از تیره لیلیاسه یا الیاسه (Alliaceae  ) می باشد. گرده افشانی توسط حشرات – ازدیاد پیاز به سه طریق است : 1- کاشت مستقیم بذر در زمین اصلی 2- کاشت بذر در خزانه و سپس نشا کاری 3- کاشت پیازهای کوچک

ارقام پیاز


A.C.var.viviparum -1 ( پیاز مصری ) : در انتهای ساقه گل دهنده تولید پیازچه می کند.


A.C.var aggregatum -2 : بذر تولید نمی شود ولی در اطراف پیاز مادری تولید تعدادی پیاز کوچک می کند.


Allum fistulosum -3 ( پیاز ژاپنی ) : فقط به منظور تولید پیازچه کشت وکار می شود.


Green  Bunching  Onios -4 : ارقامی هستند که غده تولید نمی کنند و فقط به خاطر تولید پیازچه و پیاز سبز کشت می شوند . پیاز برای تولید غده به دمای بالا و روز بلند نیاز داشته ( به غیر از پیاز قرمز اذر شهر که در روز بلند تولید گل می کند ) و برای گلدهی و تولید بذر بر عکس می باشد . پدیده بلاست (Blast  ) خشک شدن نوک برگ ها در اثر اب وهوای گرم خشک می باشد در پیاز وجود دارد
--------------------------------------------------------------------------------------- ----------
سیب زمینی : Solanum tuberosum L و از تیره سولاناسه می باشد . گل های سیب زمینی به صورت خوشه ای- هر گل دارای 5 پرچم  مادگی دو برچه ای 5 کاسبرگ و 5 گلبرگ می باشد .

ارقام استانبولی (خیلی زود رس) – کزیما و الفا و فشندی (دیررس) – دراگا و کلیماکس (نیمه زود رس) – اسپارتان (میانرس) می باشد. علت قهوه ای شدن سیب زمینی هنگام سرخ کردن شیرین بودن غده ها و واکنش بین اسید های امینه و قندها (واکنش میلارد) می باشد – خاک دادن پای بوته (Hilling  ) درسیب زمینی هم انجام می شود . سیب زمینی برای رشد ونمو و گل دهی به روز بلند و دمای بالا احتیاج دارد و برای غده دهی بر عکس می باشد
--------------------------------------------------------------------------------------------------
گوجه فرنگی :  نام علمي قديمي (Lycopersicom esulentum  ) 
 جديد (Lycopersicom lycopersicon) - Lycopersicum esculentum Mill از تیره سولاناسه می باشد . از پیوسته گلبرگان می باشد – تخمدان فوقانی – گل منظم و پنتامر – تخمدان 2 برچه ای 
  
واریته های گوجه فرنگی


Commun -1 : معمولی 
Grandifolium -2 : برگ پهن 
Cerasiform -3 : ریز البالویی 
Pyriform -4 : گلابی شکل 
 validum -5گوجه فرنگی با ساقه ایستاده و محکم -- ( گوجه فرنگي راازنظر الگوي رشدساقه به سه دسته تقسيم مي كنند ).


1- گوجه فرنگي هايي بارشد inderterminate ( رشد نامحدود) : در اين نوع گوجه فرنگي گل ها تنها دراطراف ساقه تشكيل مي شوند.گوجه فرنگي هايي با رشد نامحدود به خاطر رشد رويشي زياد بصورت پابلند مي باشند و از آنها در كشتهاي گلخانه اي استفاده مي شود.


2- گوجه فرنگي هايي با رشد Semi – determinate   ( رشدنيمه نامحدود) : دراين نوع گوجه فرنگي گلها دراطراف وانتهاي ساقه تشكيل مي گردد.


3- گوجه فرنگي هاي با رشد  determinate( محدود) : اين نوع گوجه فرنگي پاكوتاه بوده و براي كشت درهواي آزاد و همچنين برداشت مكانيكي مناسب مي باشد در انتهاي گياه گلها تشكيل مي شود.


انواع گوجه فرنگی بر اساس عادت رشد وشکل ساقه


1- رشد نامحدود (پا بلند)- (indeeterminate  ) : گل ها تنها در اطراف ساقه ها به وجود می ایند.


2- نیمه پا بلند (semideterminate  ) : گل ها هم در اطراف و هم در راس ساقه  ظاهر می شوند.


3- رشد محدود (پا کوتاه ) - (determinate  ) : گل ها در راس ساقه ظاهر می شوند
  
بیشترین سطح زیر کشت دربین سبزیها به گوجه فرنگی اختصاص دارد - رشد ساقه گوجه فرنگي به صورت سمپوديال ( Sympodial )مي باشد بدين معني كه رشد ساقه پس از تشكيل گل آذين متوقف شده و پس از آن كمي مايل تر نسبت به قبل رشد خودرا ادامه مي دهد.در گياهان مونوپوديال مثل خيار وساير كدوئيان رشد ساقه بصورت مستقيم مي باشد و جوانه گل درآخر فصل رشدي در انتهاي ساقه بوجود مي آيد - پوسيدگي گهگاه در گوجه فرنگي به خاطر تنش خشكي و كمبود كلسيم مي باشد ترك خوردگي نيز (cracking ) در اثر نوسانات آبياري يا آبياري زياد بعد از يك دوره خشكي مشاهده مي شود . گوجه فرنگي , بادمجان وفلفل داراي گلهاي دو جنسي بوده وخود گشن مي باشند گرده افشاني دراين گياهان توسط باد و حشرات صورت مي گيرد در فلفل دگرگشني نسبت به گوجه فرنگي بيشتر مي باشد زيرا گل فلفل بزرگتر از گل گوجه فرنگي است تعداد گل هاي توليد شده درگوجه فرنگي زياد مي باشد.   
--------------------------------------------------------------------------------------------------
بادمجان : Solanum melogena و از تیره سولاناسه می باشد
سه نوع بادمجان در ایران بیشتر کشت می شوند 
معمولی امریکایی ( s.m.var.esculentum ) : میوه قطور بوده و طول ان تقریبا دو برابر عرض میوه است
قلمی ( s.m.var.serpentinum ) : میوه دراز وباریک و طول بیشتر از عرض است
درشت امریکایی ( دلمه ای ) – ( s.m.var.depressum ) : پاکوتاه بوده و عرض میوه حدود دو برابر طول ان می باشد.


1-  بادمجان معمولي بانام علمي   esulentum  var  Lycopersicum  melonyena vr بادمجان معمولي قطور بوده و طول آن دو برابر عرض ميوه مي باشد.


2-  بادمجان قلمي Lycopersicum mlonyena var serpentinum   بادمجان قلمي داراي ميوه هاي طويل بوده و طول آن به 30 cm نيزمي رسد.


3- بادمجان دلمه اي Lycopersicum mlonyena var depresum اين نوع بادمجان بصورت پاكوتاه بوده وعرض ميوه دوبرابرطول ميوه مي باشد

-------------------------------------------------------------------------------------------------                                    
فلفل : Capsicum annum واز تیره سولاناسه می باشد - فلفل تند  capsicum Frutesence  و فلفل شيرين capsicum annum می باشد.


                                      انواع گونه های فلفل


C.annim -1 : (یکساله میوه های نارس سبز و رسیده ان قرمز می باشد).


C.baccatum -2 : (میوه تخم مرغی شکل که هنگام رسیدن به راحتی روی زمین می افتد).


C.chinens -3 : (چند ساله که میوه ان مقادیر فراوانی کاپسایسین دارد).


C.pubescens -4 : (مقاوم به سرما – دانه ها سیاه رنگ ).


C.frutescens -5 : که خود دارای واریته های : فلفل البالویی ( C.f.var. cerassiform ) – فلفل خوشه ای ( C.f.var.faciculatum ) – فلفل دلمه ای (C.f.var.grossm ) : فاقد ماده تند کاپسایسین می باشد . تندی مزه فلفل به علت وجود الکالویید کاپسیسین ( Capsicin ) و علت سوزندگی مزه ان وجود الکالویید کاپسایسین ( Capsaicin ) می باشد  . و علت رنگ قرمز فلفل وجود ماده کاپسانتین ( Casantin ) می باشد
------------------------------------------------------------------------------------- ------------
ذرت شیرین : Zea mays var.saccharata و از خانواده گرامینه می باشد 
--------------------------------------------------------------------------------------- ---------
کاهو : Lactuca sativa و از تیره کومپوزیته میباشد – یکساله و خودگشن بوده – کاهو معمولی از گونه serriola در اثر جهش به  وجود امده است – کاهو دارای ماده Lactucin می باشد که به کاهو طعم خنک کننده می دهد

عوارض فیزیولوژیکی کاهو : دمای بیش از حد زیاد موجب تسریع گل دهی  و عارضه Tip-burn  ( سوختگی حاشیه برگ ها ) و مختل شدن جوانه زنی بذر شده و پیچیدن برگ ها را به تاخیر می اندزد و خطر کمبود اب را افزایش میدهد» طول روز بلند وشدت نور بالا موجب گلدهی بی موقع ( Bolting ) می شود ّ» لکه های قهوه ای ( Brown stain ) در اثر CO2 بالا و O2 پایین ایجاد می شود » شیشه ای یا ابکی شدن ( Glassiness ) در اثر رطوبت بالا و کمبود تعرق رخ می دهد » ظهور لکه های قرمز رنگ روی برگ ها و دمبرگ ها ( Russet spotting ) در اثر قرار گرفتن کاهو در معرض اتیلن رخ می دهد » Internal ribnecrosis در اثر ویروس LMV بویژه در ارقام حساس ایجاد می شود.


ارقام کاهو


1- کاهو پیچ ( L.A.var.capitata ) : در این رقم برگ ها به صورت فشرده یا نیمه فشرده بر روی هم قرار  گرفته اند و دارای دو نوع می باشد : crispd head (برگ و هد ان نرم است وبه ان Iceberg هم می گویند ) – و Butter head (بگ وهد ان سفت است وبه ان Cabbage lettuce نیز می گویند ).


2- کاهو معمولی ( L.S.var.longifolia ) : این نوع کاهو باریک و بلند بوده و هد بلندی را به می اورد وبه ان Romaine هم می گویند.


3- کاهو برگی ( L.S.var.crispa ) : این نوع کاهو تشکیل هد نمی دهد- زود رس بوده وبه ان Bunching lettuce هم می گویند.


4- کاهو ساقه ( L.S.var.aspargina ) : در این نوع بخش قابل استفاده ساقه و گاها برگ های ساده و لطیف انست- این کاهو هد بوجود نمی اورد و به ان Celtuce هم می گویند
--------------------------------------------------------------------------------------- ---------
ارتیشو: Cynara scolymus و از تیره کومپوزیته یا استراسته و چند ساله وریزوم دار می باشد , قسمت قابل استفاده گل می باشد – تکثیر بوسیله پاجوش می باشد. گلهاي آرتيشو همانند سايرسبزيها ي تيره  compositeae  تك جنسي مي باشد و به همين خاطر دراين سبزي ها دگرگشني بيشتر است. ازدیاد پاجوش و بذر 

------------------------------------------------------------------------------------------------
کنگرفرنگی : Cynara cardunculus : و از تیره کومپوزیته یا استراسته دو ساله است ولی به صورت یکساله کشت می شود , قسمت قابل ساقه ها می باشد 
----------------------------------------------------------------------------------------------
مارچوبه : Asparagus officinalis و از تیره لیلیاسه می باشد – گیاهی دایمی – دوپایه – دگرگشن وریزوم دار می باشد  مارچوبه دارای دو نوع ریشه ( نازک وافشان-ضخیم و گوشتی ) و سه نوع ساقه ( گلدهنده – ریزوم(نی ساگ) – ساقه هوایی یا همان اسپیرها ((Spear) می باشد- پایه های نر نسبت به پایه های ماده عملکرد بیشتری دارند چون که پایه های ماده مقداری از مواد ذخیره خود را صرف تولید میوه می کننئد پایه های نر زودرس بوده و طول دوره برداشت محصول در پایه های نر بیشتر می باشد امروزه بیشتر ارقام کشت شده از واریته های نر هستند گیاهان ماده تولید اسپیر های بزرگ تر نسبت به گیاهان نر می کنند. ازدیاد مارچوبه خوراکی توسط بذر می باشد و بذر ان خیلی دیر سبز می شود ( حدود 95 روز
--------------------------------------------------------------------------------------- ---------
قارچ : ( Agaricus bisporus یا قارچ دکمه ای ) : روی کاه وکلش و کود اسبی پرورش میابد.


انواع قارچ ها


1- قارچ شی تا که ( Lentinus edodes ) : روی چوب پرورش می دهند.


2- قارچ صدفی ( Pleurotus Ostreatus ) : این نوع  قارچ  روی چوب یا عمدتا روی کاه یا کلش گندم و برنج  پرورش می یابد.

 3- قارچ برنجی ( Volvarilla volvacea ) : روی کاه و کلش برنج پرورش می  یابد –  قارچ برای تغذیه نیاز به نور ندارد- اسپور های قارچ در زیر کلاهک قرار دارند و بهترین منبع تغذیه ای قارچ  کود اسبی توام با کاه گندم و چاودار است - مایع قارچ Spawn یا همان میسیلیوم است که برای تکثیر استفاده می شود – قارچ به گیاهان پست ( تالو فیست ها ) تعلق دارند

--------------------------------------------------------------------------------------------------
بامیه : Hibiscus esculentus و از تیره پنیرکیان یا مالواسه می باشد


گیاه شناسی بامیه


 بامیه با نام علمى Hibiscus به خانواده پنیرک یا Malvaceae تعلق دارد. در داخل جنس Hibiscus علاوه بر انواع خوراکی، گونه‌هاى زینتى و صنعتى (تولید الیاف) فراوانى نیز یافت مى‌شوند. ارتفاع بوته در انواع مختلف پاکوتاه و پابلند به ۵۰ تا ۱۵۰ سانتى‌متر مى‌رسد. برگ‌هاى آن پهن و داراى پنج لوب یا بریدگى است. گل‌ها به‌صورت منفرد و به رنگ زرد که وسط آنها به‌رنگ قهوه‌اى است در کنار برگ‌ها ظاهر مى‌شوند. تشکیل گل و میوه در گیاه تدریجى است و بنابراین بامیه داراى طول دوره رشد نسبتاً طولانى مى‌باشد. میوهٔ بامیه شامل غلاف گوشتى است که داراى مقطعى پنج یا شش ضلعى بوده که از قاعده به ‌طرف رأس به ‌تدریج باریک و نوک ‌تیز مى‌گردد
شرح گیاه 
اصل بامیه از آسیا و یا آفریقا می باشد و شاید از هر دو قاره باشد. قدمت این گیاه زیاد نیست مصریها در قرن ۱۲ یا ۱۳ میلادی این گیاه را می کاشته اند در اروپای شرقی در اطراف دریای مدیترانه بیش از سایر نقاط از این سبزی مصرف می شود. در ترکیه بامیه را خشک کرده برای مصرف زمستان ذخیره می کنند
بامیه گیاهی است گرمسیری و در نقاط سرد کم رشد و کم محصول می شود. برگهائی به شکل قلب تخم فرعی مرکب از ۵-۳ لوب و گلهایی منفرد درکناره برگها دارد. رنگ گلبرگهای آن زرد ولی در قسمت وسط قرمز رنگ می باشد. میوه هرمی شکل، دراز و محتوی دانه های پوشیده از تار دارد
  
آب وهوا
بامیه گیاه فصل گرم است و مقاومت هوای خنک و یخبندان ندارد. در نقاطی که دوره رشد کوتاه بوده و شبهای آن نسبتاً سرد می باشد بخوبی رشد نمی کند و میوه خوبی نمی دهد
بنابراین آنرا در اول فصل نمی کارند.. بامیه تحمل رطوبت را ندارد. دمای مناسب برای رشد بوته آن بین ۲۱ تا۳۰ درجه سانتی گراد می باشد. در طول مدت رشد دما نباید از ۱۸ درجه سانتی گراد کمتر و از ۳۵ درجه سانتی گراد بیشتر باشد
خاک
برای بامیه خاکهای عمیق و حاصلخیز مناسب است تقریباً در هر خاکی رشد می کند و محصول می دهد. اگر خاک کمی اسیدی یا خنثی باشد برای گیاه مناسب است بهترین PH بین ۶ تا ۷ می باشد
کود: هرچند، بامیه طالب ازت زیاد است ولی در اراضی قوی و حاصلخیز احتیاج به کود اضافی ندارد
کاشت بامیه : این گیاه به سرما حساس است لذا بعد از گرم شدن هوا آنرا کشت می کنند
این گیاه را مستقیماً در زمین اصلی می کارند زیرا نسبت به نشا کاری مقاومت ندارد
بذور بامیه بخوبی و به راحتی جوانه نمی زنند لذا تعداد بذر بیشتری در فاصله کمتری کاشته می شوند سپس بوته های اضافی تنک می شوند. چنانچه بذور و به مدت ۲۴ ساعت در آب خیس شوند به جوانه زدن آنها کمک می کند. به منظور سریعتر و بهتر سبز شدن آنها ممکن است دیواره سخت بذر به وسیله اسید سولفوریک نرم شود
داشت 
هوای گرم و خشک و طولانی مناسب رشد این گیاه است ولی آن احتیاج به آبیاری زیاد وعمیق دارد
برداشت 
در بامیه برداشت میوه مرتب انجام می گیرد. غلافهای محتوی بذر قسمت خوراکی آنرا تشکیل می دهند. توصیه می شود برداشت میوه هر روز انجام شود
چنانچه میوه خم شود و دراین صورت شکاف بردارد زمان برداشت آن فرا رسیده است. هنگام برداشت طول میوه بین ۵ تا ۷ سانتی متر متغیر است. از ظهور گل تا برداشت میوه بین ۴ تا ۶ روز طول می کشد
آبیارى بامیه 
بامیه به‌عنوان یک سبزى به آب زیادى نیاز دارد و خشکى هوا و کم آبى باعث عدم رشد گیاه و نامرغوب شدن محصول آن مى‌گردد. بنابراین حداقل هفته‌اى یک‌بار آبیارى براى تولید حداکثر محصول ضرورى است.  
شرایط اقلیمى و خاکى بامیه 
بامیه براى رشد و نمو خود احتیاج به هواى گرم دارد. کشت آن در مناطقى که دوره رشد کوتاه و شب‌ها نسبتاً سرد مى‌باشد توصیه نمى‌شود. بامیه را مى‌توان در هر نوع خاکى کشت کرد ولى ، جنس خاک باید طورى باشد که در بهار به ‌زودى گرم شده و کاشت به ‌موقع را امکان‌پذیر سازد. بنابراین خاک‌هاى شنى ‌رسى هوموس‌دار بسیار مناسب براى کاشت بامیه مى‌باشند.  
ارزش غذایی : بامیه سرشار از اسید فولیک، ویتامین های A وC است. همچنین منبع خوبی از ویتامین های گروهB  ، منیزیوم ، پتاسیم و فیبر غذایی می باشد
بیماریها
ازبیماریهای بامیه میتوان به بیماری لکه برگی یا cercospora و از آفات آن به انواع حشرات چوبخواراشاره کرد.


 منابع:

1- سبزی کاری دکتر غلامرضا پیوست(دانشگاه گیلان)

2- جزوه سبزی کاری دکتر کاشی(دانشگاه تهران)

3- خلاصه دروس ارشد باغبانی جلال خورشیدی و حامد ابراهیم زاده(انتشارات شهر اب)

                          

گرد اورنده : سلیمان احمدی دانشجوی کارشناسی گل و گیاهان زینتی 
  

 


نظرات:





گالری تصاویر
یاشیل باغبان سهند Yashil Baghban Sahand YBS Co wwww.ybsco.ir
مطالب تازه
محصولات یاشیل باغبان سهند